Pujiang Platform – khi kiến trúc chọn cách im lặng để được lắng nghe

Trong bối cảnh kiến trúc đương đại ngày càng bị cuốn vào cuộc đua hình khối, biểu tượng và “độ nhận diện trên mạng xã hội”, Pujiang Platform của MVRDV tại Chengdu xuất hiện như một công trình… không muốn gây chú ý.

Và chính điều đó khiến nó đáng nói.

Một công trình không muốn trở thành landmark

Pujiang Platform được xây dựng trên một điểm ngắm cảnh cũ ở phía nam Chengdu – nơi từng là một ngọn đồi tự nhiên nhưng đã bị san phẳng để phục vụ phát triển đô thị. Thay vì dựng lên một kiến trúc mới để “đánh dấu sự hiện diện”, MVRDV chọn cách làm lại chính ngọn đồi đã mất.

Mái vòm phủ cỏ, hình khối thấp, công trình gần như tan vào địa hình xung quanh. Nếu nhìn từ xa, rất khó để phân biệt đâu là kiến trúc, đâu là cảnh quan.

Đây không phải là kiến trúc hòa vào thiên nhiên theo kiểu trang trí.Đây là kiến trúc đóng vai thiên nhiên.

Hoàn nguyên hình thái – nhưng không hoài cổ

Điểm thú vị là MVRDV không cố “phục dựng” ngọn đồi cũ một cách lãng mạn. Pujiang Platform không phải bản sao của tự nhiên, mà là một phiên bản có ý thức:

• Ngọn đồi mới có cửa vào

• Có ban công vươn ra không trung

• Có không gian bên trong được tổ chức chặt chẽ

Tự nhiên ở đây không còn hoang dã, mà đã được biên tập.Và chính sự biên tập đó mới là kiến trúc.

Mặt cắt kể câu chuyện hay hơn mặt đứng

Nếu chỉ nhìn hình ảnh bên ngoài, Pujiang Platform khá “hiền”. Nhưng khi bước vào bên trong, mặt cắt không gian bắt đầu lên tiếng.

• Sàn dốc xuống

• Trần dốc lên

• Tầm nhìn bị dẫn về một cửa sổ cao 10 mét và ban công vươn ra sườn đồi

MVRDV gọi đây là hiệu ứng “telescopic” – như thể không gian đang zoom dần, kéo người sử dụng về phía cảnh quan.

Kiến trúc không phô diễn hình thức, mà điều khiển trải nghiệm.Không gian không đứng yên, nó dẫn bạn đi.

Gỗ – một lựa chọn mang tính tuyên bố hơn là kỹ thuật

Toàn bộ kết cấu chính của công trình được làm bằng gỗ. Trong bối cảnh Trung Quốc vẫn còn khá dè dặt với vật liệu timber ở quy mô lớn, đây là một tuyên bố rõ ràng:

• Giảm embodied carbon

• Ưu tiên vật liệu sinh học

• Đặt câu hỏi về thói quen bê tông – thép kéo dài hàng thập kỷ

Tuy nhiên, cần nhìn thẳng: Pujiang Platform không phải là một thử nghiệm kết cấu táo bạo. Gỗ ở đây mang vai trò đạo đức và biểu tượng nhiều hơn là đột phá công nghệ.

Nó thuyết phục bằng sự hợp lý, không phải bằng sự liều lĩnh.

Sinh thái vừa đủ – không phô trương bền vững

Dự án tích hợp:

• Thông gió tự nhiên

• Bơm nhiệt địa nhiệt

• Thu nước mưa cho tưới tiêu

• Cải tạo hệ thống đường dạo và cầu thang xoắn lên điểm nhìn phụ

Tất cả đều “đúng”, nhưng không có yếu tố gây choáng.Đây là kiểu bền vững làm để vận hành, không phải để trưng bày.

Bài học từ Marble Arch Mound

Không thể nhắc đến Pujiang Platform mà bỏ qua Marble Arch Mound – “ngọn đồi tai tiếng” của MVRDV tại London năm 2022.

Sự khác biệt nằm ở một điểm rất quan trọng: ngữ cảnh.

• Marble Arch Mound được dựng lên để che một sai lầm đô thị

• Pujiang Platform được tạo ra để trả lại một phần địa hình đã mất

Kiến trúc giả làm tự nhiên chỉ có ý nghĩa khi nó gắn với ký ức thật của nơi chốn. Nếu không, nó chỉ là một sân khấu rỗng.

Sự khiêm tốn như một lập trường thiết kế

Pujiang Platform không phải là công trình mang tính cách mạng.Nó không tạo trào lưu.Nó không khoe kỹ thuật.

Nhưng nó làm một việc khó hơn: đứng sang một bên.

Trong một thời đại kiến trúc ngày càng ồn ào, Pujiang Platform nhắc chúng ta rằng:

Đôi khi, điều tốt nhất kiến trúc có thể làm là không giành lấy ánh nhìn – mà dẫn ánh nhìn ấy trở lại với cảnh quan.

Và có lẽ, đó mới là một dạng trưởng thành trong tư duy thiết kế.