Pier 865 – khi pavilion được sinh ra từ thuật toán và chế tạo

TrongThuy KTS
Dec 23, 2025
3 min read

Pier 865 không phải là một pavilion theo nghĩa thông thường. Nó không bắt đầu từ hình ảnh, cũng không tìm cách gây ấn tượng bằng biểu tượng. Dự án của Marc Fornes / THEVERYMANY tại Cradle of Country Music Park, Knoxville, được hình thành từ một câu hỏi rất “kỹ thuật”: làm thế nào để một cấu trúc cực mỏng, nhẹ, có thể đứng vững, vươn xa và phục vụ công cộng?

Câu trả lời không nằm ở hình thức, mà ở logic parametric.

Pavilion như một hệ thống lắp ráp

Pier 865 được tạo thành từ hàng ngàn dải nhôm nhỏ, mỗi dải được gấp sẵn, sơn sẵn, mã hoá sẵn, rồi lắp ráp tại chỗ như một trò chơi 3D puzzle khổng lồ. Không có chi tiết lớn. Không có tấm nặng. Mọi thành phần đều đủ nhỏ để con người có thể mang bằng tay.

Ở đây, hình khối không được “đúc” hay “dựng”, mà được cộng dồn từ vô số quyết định vi mô. Chính điều này tạo nên ngôn ngữ đặc trưng của Marc Fornes: cấu trúc mỏng hơn cả một tấm thẻ tín dụng nhưng vẫn đạt được độ cứng và ổn định đáng kinh ngạc.

Hình thái sinh ra từ cấu trúc, không phải ngược lại

Pier 865 có ba cánh vươn ra như sinh thể sống:

Một cánh hướng về phía trước, gợi sự tò mò và chuyển động
Một cánh nâng cao, tạo thành sân khấu có bóng mát cho biểu diễn công cộng
Một cánh hạ thấp, lùi vào tán cây, dành cho những khoảnh khắc yên tĩnh

Từ dưới đất, pavilion gợi cảm giác như một dạng thực vật lạ mọc lên từ bê tông. Nhìn từ trên cao, hình thái lại giống một sinh vật bò sát căng mình. Nhưng tất cả những liên tưởng đó chỉ là hệ quả thị giác. Cốt lõi của công trình nằm ở sự cân bằng giữa lực, độ cong, độ gấp và chuỗi liên kết vật liệu.

Đây là điểm then chốt của kiến trúc parametric:

hình thái không được “vẽ ra”, mà xuất hiện khi hệ thống tự giải bài toán của nó.

Giữa trọng lượng và sự bay bổng

Pier 865 tạo nên một đối thoại rõ rệt giữa hai thế giới:

Phía dưới: bệ bê tông đổ tại chỗ, nặng, thô, kéo dài mặt phẳng đô thị vào công viên
Phía trên: mái nhôm mỏng, nhẹ, gần như phi vật chất, chỉ chạm đất bằng vài chân mảnh

Chính sự đối lập này tạo nên trải nghiệm không gian mạnh: người đứng dưới pavilion luôn cảm nhận được cả trọng lực lẫn sự nhẹ nhõm. Kiến trúc không che phủ hoàn toàn, mà lọc ánh sáng, gió và bóng đổ thành một trường cảm giác liên tục.

Nghệ thuật công cộng, nhưng không mang tính trang trí

Dù được xếp vào public art, Pier 865 không phải một tác phẩm để ngắm từ xa. Nó được thiết kế để:

đi vào
đứng dưới
tụ tập
biểu diễn
ở lại

Chức năng không được gắn thêm sau khi tạo hình, mà được tích hợp ngay từ logic cấu trúc ban đầu. Đây là ranh giới rất mỏng mà Marc Fornes luôn khai thác: nơi nghệ thuật, kiến trúc và kỹ thuật không tách rời nhau.