Những Công Trình Nổi Tiếng Nhất Thế Giới Của Zaha Hadid

Có những kiến trúc sư xây nên các tòa nhà, nhưng cũng có những người tạo ra cảm giác về tương lai. Nữ kiến trúc sư danh tiếng Zaha Hadid thuộc về nhóm thứ hai.

Trong suốt nhiều năm đầu sự nghiệp, các bản vẽ của bà thường bị xem như ảo tưởng không thể thi công bởi các đường cong khổng lồ, mặt phẳng xiên bất quy tắc và cấu trúc chống lại trọng lực. Thế nhưng, Zaha Hadid chưa bao giờ chọn lối đi an toàn. Bà hướng tới kiểu kiến trúc có khả năng chuyển động và tạo cảm xúc mãnh liệt như âm nhạc, hội họa hay điện ảnh.

Nguồn cảm hứng của Hadid thường bắt đầu từ tự nhiên và văn hóa bản địa: một mái nhà tạo hình như con sóng, cây cầu gợi nhớ đụn cát sa mạc, hay một trung tâm văn hóa mềm như dải lụa. Dưới đây là những biểu tượng kiến trúc đương đại vĩ đại nhất định hình nên tên tuổi của "Nữ hoàng những đường cong".

Vitra Fire Station (Đức)

Hoàn thành vào năm 1993, Vitra Fire Station được coi là trạm cứu hỏa đẹp nhất thế giới và là dự án đầu tiên khai sinh ra toàn bộ ngôn ngữ thiết kế của Hadid. Công trình hiện diện như một vật thể đến từ tương lai với những lát cắt bê tông thô sắc lạnh, các đường xiên mạnh và cảm giác chuyển động bị đóng băng giữa không trung.

Hadid mô tả công trình là "một khoảnh khắc chuẩn bị bùng nổ", khắc họa trạng thái sẵn sàng phản ứng khẩn cấp của người lính cứu hỏa. Dự án mang đậm tinh thần của chủ nghĩa Giải cấu trúc (Deconstructivism) – nơi hình khối truyền thống bị phân mảnh để tạo ra một trật tự không gian hoàn toàn mới.

MAXXI Museum (Ý)

Đặt tại thủ đô Rome cổ kính, MAXXI Museum là một trong những bảo tàng đương đại táo bạo nhất châu Âu. Công trình được thiết kế như một hệ thống dòng chảy không gian liên tục với các hành lang uốn cong, cầu thang đen lơ lửng và những dải bê tông kéo dài.

Dự án đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng của Hadid từ những đường cắt sắc nhọn sang các đường cong mềm mại và hữu cơ. Hệ trần kính dài đưa ánh sáng tự nhiên vào nội thất, biến hành trình thưởng thức nghệ thuật của khách tham quan thành một trải nghiệm đi xuyên qua điện ảnh.

Guangzhou Opera House (Trung Quốc)

Lấy cảm hứng từ những viên đá bị dòng nước sông Châu Giang bào mòn qua hàng nghìn năm, Nhà hát Opera Quảng Châu hiện lên như hai khối địa chất tự nhiên giữa đô thị hiện đại. Toàn bộ mặt đứng được tổ hợp từ các tam giác kính và thép phức tạp, tạo ra hiệu ứng chuyển động đa chiều theo từng góc quan sát.

Bên trong, Hadid xóa mờ ranh giới giữa kiến trúc và cảnh quan bằng những đường cong kéo dài từ sàn lên trần. Đây là cột mốc quan trọng đánh dấu thời kỳ bà ứng dụng mạnh mẽ thiết kế tham số (parametric design) – sử dụng thuật toán trong Rhino/Grasshopper để biến những ý tưởng phức tạp trên máy tính thành hiện thực xây dựng.

London Aquatics Centre (Anh)

Là biểu tượng tại Olympic London 2012, London Aquatics Centre thể hiện trọn vẹn triết lý kiến trúc chuyển động. Mái công trình được tạo hình như một con sóng khổng lồ lướt qua mặt nước, đóng vai trò cấu trúc chính bao phủ toàn bộ không gian thi đấu.

Công trình mô phỏng nét mềm mại của dòng nước và hình thể người bơi. Đặc biệt, đây còn là bài toán tối ưu không gian hậu Olympic: hai cánh khán đài khổng lồ có thể tháo dỡ linh hoạt để trả công trình về quy mô phục vụ cộng đồng.

Galaxy SOHO (Bắc Kinh, Trung Quốc)

Galaxy SOHO là sự tái diễn giải kiến trúc sân trong (courtyard) truyền thống Trung Hoa theo ngôn ngữ vị lai. Thay vì dựng các tòa tháp đơn lẻ, Hadid kết nối bốn khối tích khổng lồ bằng hệ thống cầu nối uốn lượn, tạo cảm giác như một thành phố thu nhỏ lơ lửng giữa không trung.

Vào ban ngày, các dải bề mặt trắng phản chiếu ánh sáng giúp công trình trông như một đám mây khổng lồ. Ban đêm, hệ thống chiếu sáng biến tổ hợp này thành một khối kiến trúc phi trọng lực, cho phép dòng chảy con người luân chuyển không đứt đoạn.

Heydar Aliyev Center (Azerbaijan)

 Mặt đứng trắng uốn lượn liên tục của trung tâm Heydar Aliyev Center tại Azerbaijan do Zaha Hadid thiết kế.

Heydar Aliyev Center tại Baku được xem là di sản đỉnh cao nhất của Zaha Hadid. Tòa nhà xóa bỏ hoàn toàn ranh giới giữa mái, tường và mặt đất, hiện lên tựa như dải lụa trắng trồi lên từ địa hình rồi tiếp tục cuộn trôi vào không gian.

Khai thác nhịp điệu mềm mại từ thư pháp Ả Rập và kiến trúc Hồi giáo, công trình hòa quyện chất trữ tình phương Đông với diện mạo của một phi thuyền tương lai. Để xử lý độ cong kép phức tạp, đội ngũ kỹ sư đã phải phát triển hệ kết cấu thép không gian đặc biệt cùng hàng nghìn tấm panel gia công riêng biệt – một kỳ tích thực sự của công nghệ chế tạo kỹ thuật số.

Port House (Bỉ)

Hoàn thành năm 2016, Port House tại Antwerp là một trong những dấu ấn cuối cùng trong sự nghiệp của Zaha Hadid. Công trình cải tạo trạm cứu hỏa lịch sử thành trụ sở cảng biển bằng cách đặt lên trên một khối kiến trúc kính đa diện khổng lồ trông như viên kim cương đang lơ lửng.

Bằng việc giữ nguyên cấu trúc gạch cổ điển bên dưới và xếp chồng khối kính hiện đại phía trên, Hadid đã tạo ra một cuộc đối thoại kịch tính giữa quá khứ và tương lai, tôn vinh lịch sử ngành kim cương trù phú của Antwerp và hướng góc nhìn ra dòng sông Scheldt.